استحكامى ندارد . با حفظ اين مقدمه استدلال اين است كه خداوند فاعل افعال متقنه و محكمه است ( صغرى ) و هركسى كه اين‌گونه باشد عالم است ( كبرى ) پس خداوند عالم است ( نتيجه ) . اثبات صغرى : دانشمندان عالم آفرينش را به دو بخش تقسيم مىكنند : يكى عالم افلاك و كرات بالا و ديگرى عالم عناصر كه همين كائنات و موجودات ارضيه و عالم كون و فساد هستند . در هركدام از اين دو بخش نشانه‌هاى اتقان و استحكام مشهود است . در بخش افلاك ، كافى است سرى به علم هيأت زده و در اوضاع و احوال فلكيه لختى تأمل كنيم تا با شگفتىهاى عالم بالا و نظامات افلاك آشنا شويم . به عنوان مثال در سير ساليانه شمس دقت كنيم كه چگونه روز اول فروردين مستقيما بر روى خط استوا طلوع و غروب مىكند و پس از آن در روزهاى بعد ميل به طرف شمال عالم دارد و همچنان اين ميل ادامه دارد تا روز اول تابستان كه به مدار رأس السرطان مىرسد و آنجا را ميل اعظم شمالى خوانند كه حدود 23 درجه و اندى است . سپس سير نزولى را طى مىكند تا به اول پاييز دوباره به نقطه استواء رسيده و روز اول پاييز را مستقيما بر آن نقطه طلوع و غروب دارد و نامش اعتدال خريفى است ؛ چنان‌كه روز اول فروردين موسوم به اعتدال ربيعى است و دوباره روزهاى بعد ميل جنوبى پيدا مىكند تا به اول زمستان كه به مدار رأس الجدى مىرسد و ميل اعظم جنوبى . تا اينجاست كه باز هم حدود 23 درجه و اندى است ، دوباره سير نزولى را شروع مىكند تا مىرسد به اول فروردين به نقطه استوا و شگفتا كه ميليون‌ها سال است همين سير بدون ذره‌اى انحراف استمرار دارد ؛ به فرموده قرآن : الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها . در مثالى ديگر با احوالات قمر آشنا شويم كه در آغاز ماه هلالى بوده و نوك‌هاى هلال به سمت بالاست و تدريجا بر حجم قمر افزوده مىشود تا شب هفتم كه نيمى از دايره كامل ماه آشكار مىگردد و باز بر آن افزوده مىشود تا چهاردهم كه به صورت قرص كامل درمىآيد . از آن پس از سمت پايين ماه كم مىشود تا شب بيست و يكم كه دوباره به صورت نيم‌دايره درمىآيد و پيوسته از آن كاسته مىشود تا شب بيست و هشتم كه هلال بسيار ضعيف و كم‌رنگى در صفحه نيلگون آسمان ظاهر مىشود كه